κι΄αυτά έχουν ψυχή ...

 

Ο Δαμιανός Πετρολέκας (1892-1967) ήταν γιός του Παπά-Ηλία,

 αδελφός του γνωστού Jerome (1888-1953) και σύζυγος της Ρηνιώς 

Πριφτάκη.Για χρόνια είχε διατελέσει Πρόεδρος της κοινότητας

 ΧΑΡΑΚΑ, στο σπίτι του δε είχαν φιλοξενηθεί αρκετοί «επίσημοι»

 που επισκεπτόταν το χωριό εκείνα τα χρόνια. 

- Θύμησες της μάνας μου, στην αυλή του Δαμιανού δεκαετία του 40.

 Τρικούβερτο γλέντι με πρωταγωνιστές Κρεμαστιώτες στο καλαματιανό,

 με σουξέ αφιερωμένο στην νύφη «αυτό το κορδελάκι-που βάλεις στα

 μαλλιά, να μην το ξαναβάλεις-τρελαίνεις τα παιδιά». Ήταν ο Γάμος του

 «Κουρλογιάννη» και της Ελένης με καταγωγή από την Κρεμαστή.

 - Θυμάμαι εκεί στον προαύλιο χώρο του σπιτιού υπήρχε μια τεράστια 

μουριά. Εκεί την δεκαετία του πενήντα κατακαλόκαιρο τα μεσημέρια

 πιτσιρίκια σκαρφαλωμένοι στα κλαδιά, ψιθυριστά λέγαμε ιστορίες

 τρώγοντας άγουρα μούρα ,με τους ήχους συναυλίας τζιτζικιών.

 - Πρόσφατα το εγκαταλελειμμένο σπίτι του Δαμιανού, από τις αρμόδιες

 υπηρεσίες του Δήμου κρίθηκε κατεδαφιστέο. 

ΧΑΡΑΚΑΣ ...Χριστούγεννα 1938

 

1938 στον Χάρακα, παραμονή Χριστουγέννων και εγώ δημοτικού μαθήτρια.

 Ο πατέρας μου ο Κωτσιφιφλής στα χειμαδιά της Μονεμβάσιας με την

 κυρά-Βικτωρία(μητριά) για να ξεχειμωνιάσουν με τα ζωντανά. Εγώ και ο 

αδελφός μου ο Γιώργος μέναμε στο χωριό για να πάμε Σχολείο. Μας είχε 

αναλάβει η θεία Βασιλική, από το σόι της συγχωρεμένης της μάνας μου.

 Αυτές τις μέρες καθαριότητα παντού στο χωριό στα σπίτια στις αυλές 

στους δρόμους. Οι φούρνοι κάπνιζαν, αξέχαστες μυρωδιές από σπανακόπιτα,

 μπρούστουλα, χριστόψωμα για την γιορτινή μέρα. Από γλυκά κουραμπιέδες

 με ανθόνερο, καληχέρες τηγανητές με λάδι δρίμισκου, μέλι ντόπιο και τσίπες 

μελωμένες με πεταχτή τριμμένη κανέλλα. Λέγαμε τα κάλαντα και μας δίνανε

 γλυκά κυρίως και καμμιά φορά μία δεκάρα.Πέντε το πρωί-ανήμερα ξύπνημα

 ντύσιμο,παλτουδάκι ζεστό από την θεία-Φιλιά ραμμένο και έξω κρύο

 διαβολεμένο. Λειτουργία στην εκκλησιά με τον παπα-Πέππα και ψάλτη τον 

μπάρμπα-Μήτρο. Χαιρετούρες Χρόνια πολλά και ύστερα το μεσημεράκι 

στο σπίτι για φαΐ. Στο εικόνισμα με τα βάγια το καντηλάκι αναμμένο με άσπρο

 φιτίλι περασμένο στην καντηλήθρα. Το τζάκι αναμμένο με κούτσουρα κουμαριάς

 που έφερνε ο πατέρας το καλοκαίρι από την «τσεμπέριζα» και τον «κισσό». 

Ζαρακοστιανά

 

- «παπαδάκια» με τον Χρήστο δίπλα στον παπα-Γιαννιώτη.

 - Γυρολόι με την «Αγιαστούρα» σε όλο το χωριό παραμονή των Φώτων.

 - Όρθιος στις μύτες των παπουτσιών πάνω στο κάθισμα(!!!) 

στο ψαλτήρι δίπλα στον μπάρμπα-Νίκο τον «Μπουκάλη».

 - Πάνω στον τρούλο των 3-Ιεραρχών μια τεράστια αγιογραφία του Χριστού

 και μέσα μου ένας φόβος (τότε τον φοβόμουν – αργότερα τον αγάπησα) 

- Εκεί δίπλα στην μεγαλοπρεπή εικόνα της Παναγιάς με το καντήλι … 

η θια-Μαρίνα ,η θια-Μηλιά , η θια-Κοντύλω , η θια-Μαρίκα , 

ο μπάρμπα-Γιώργος ο γραμματέας και τόσοι άλλοι το εκκλησίασμα. 

Αυτή είναι η βιωματική μου σχέση με την ορθοδοξία, που γιορτάζει

 σήμερα, πέρα από υπαρξιακές ανησυχίες και αδιέξοδα της ζωής.

 Ελεύθερη η επιλογή του καθενός.

Μια Κυριακή στην Αγία-Παρασκευή στην Νέα-Σμύρνη.

 Υπέροχη πολυμελής χορωδία ,εκκλησιαστικό αρμόνιο,

 ένα κερί για τους απόντες και αναμνήσεις 

ενός 7-χρονου αγοριού στον Χάρακα.

Κούλουμα 2024…ασπρα μαλιά σχεδόν ένας αιώνας δρόμος . 

Η γιαγιά Μπότα το «τόλοσι» και η τέχνη του φύλλου για 

σπανακόπιτα στα δισέγγονα. Ευλογία !!!

Τα στανοτόπια του ΠΑΝΩΧΑΡΑΚΑ

 

Η περιοχή του «πάνω Χάρακα» ευρίσκεται βορειοδυτικά της Ιεράς Μονής

 «Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου» και σε απόσταση περίπου 700m.Ένα μικρό

 οροπέδιο έκτασης 70-80 στρεμμάτων με μέσο υψόμετρο 715,00 m.

Αγροτική έκταση με μικρές πεζούλες στα επικλινή τμήματα και λάκες στα επίπεδα.

 Προπολεμικά αυτός ο τόπος ήταν στανοτόπι για τρείς φαμίλιες και από άνοιξη μέχρι

 φθινόπωρο έσφυζε από ζωή. Διονύσης – Φίλιππας ,Κουρλογιάννης - Παναγιωφιφλής 

καμμιά πεντακοσαριά γίδια,καλύβια,τυροκομιό,καμάτεμα,σπορά,βοτανίσματα,θέρος,

αλωνίσματα με τα άλογα του μπάρμπα Ανδρέα.Μωρά φασκιωμένα αγόρια-καρίτσια,

φλερτ ,μυρωδιές και ήχοι από τροκάνια και από το γκρινιάρικο μπουζί του Φίλιππα. 

Όλη μέρα ιδρώτας, πολύ ιδρώτας και την νύχτα ησυχία όλα ξαποσταίνουν,φύση,

 άνθρωποι,ζωντανά.Σήμερα ,εν έτει 2022,απόλυτη σιωπή μέρα - νύχτα. Πικρή 

ανάμνηση τα ερειπωμένα καλύβια μόνο η ομορφιά της φύσης παραμένει αναλλοίωτη.

 Στην συνέχεια η ΠΕΤΡΟΛΕΚΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ η Μαστέχενα ,που 14-χρονο κοριτσάκι

 βοτάνιζε στα πεζούλια του Πάνω-Χάρακα θυμάται εκείνα τα χρόνια και μας τα διηγείται.

                                                       (Υ.Γ : οι ΦΩΤΟ είναι του φίλου Χρήστου Χελιώτη)

Τα πρόσφορα της Ελωνας......και ο κορονοϊός

 

       Δεκαετία του 50 επιστρέφοντας απο τον γάμο του 

κουνιάδου μου του Νίκου με την Πετρούλα στην Φρέγκρα.

Η αφεντιά μου με τα γυαλιά πίσω απο τους οργανοπαίχτες

θα σας διηγηθώ δυο ιστορίες μια παλιά και μία 

πρόσφατη και ο καθένας να βγάλει από μόνος 

του τα συμπεράσματα του. Παναγιώτα Πετρολεκα

- 10-ετία του σαράντα ήτανε και η πεθερά μου έστειλε δυό

 από τα παιδιά της τον ΚΩΣΤΑ και τον ΝΙΚΟ να πάνε 

να κοινωνήσουν στο Μοναστήρι της Ελωνας. 

Έφτιαξε δύο πρόσφορα ένα να φάνε στο δρόμο και

 ένα να δώσουν στον παπά.Έφυγαν αποβραδίς

 από το χωριό με τα πόδια – κοιμήθηκαν στο βουνό …. 

πείνασαν, έφαγαν και τα δύο πρόσφορα και

 το πρωί πήγαν στη εκκλησία και κοινώνησαν.

 Γυρνώντας στο χωριό εξομολογήθηκαν στην 

πεθερά μου την σπυροτσιβίλενα την αμαρτία

που είχαν κάνει. Αυτή τους συγχώρεσε λέγοντάς τους: 

Δύο ορφανά παιδιά είστε πεινάγατε η Παναγιά 

-μεγάλη η χάρη της - θα σας συγχωρήσει. 

 (ανάμεσα στην θεία και την ανθρώπινη δικαιοσύνη… σ.π ) 

ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ

 

Η ανοιξιάτικη στάνη του Κώστα τσιβίλη τσέλιγκα και βαλμά

 στο χωριό στην ΄΄ράχη΄΄ τέλη του 19ου αιώνα ,

 Στην συνέχεια εγκαταστάθηκε ο γιός του ο σπυροτσιβίλης 

και ακολούθησε ο γιός του ο Νικόλας .

 Ένα πέτρινο μικρό καλύβι με τσίγκινη σκεπή

 και μέσα όλα τα του τυροκομιού 

( λεβέτια,καρδάρες,τσαντίλες,πιτιές,ξύλα κλπ).

 Δίπλα ένα πρόχειρο μαντρί και μια στέρνα κατασκευασμένη

 αργότερα από το γιό του σπυροτσιβίλη τον Νίκο. 

Το κοπάδι βοσκούσε στην γύρω περιοχή ενώ ο τσοπάνος,

 τις έναστρες νύχτες, ύπνο στην ύπαιθρο μέσα σε 

ένα καπερώνι από τράγιο μαλλί με κουκούλα. 

Διαμονή Μάη – Οκτώβρη και μετά στα χειμαδιά 

 Αγιο-Μάμα – Τάλαντα – Συκιά (προκούτσα). 

Η φωτογραφίες από τον εκλεκτό φίλο και συμμαθητή

Χρήστο Χελιώτη απεικονίζουν την υφιστάμενη

 κατάσταση σήμερα ενάμιση αιώνα μετά.

Στο παλιό μονοπάτι από το χωριό μας

 προς το μοναστήρι του Αγίου-Ιωάννου του θεολόγου.

Παραθέτουμε ένα εντυπωσιακό

 λιθόστρωτο  λίγο πριν την ‘πλατιαλεκάνα’ 

Στο βάθος ο καθεδρικός ναός του χωριού μας οι 3-ιεράρχες.

Το αντίδωρο .....

   27 Ιούνη 2021.

 " τούτο το κακό δεν το χωράει ανθρώπου νους - ούτε μπορώ να το χωνέψω.

Ενάμισυ χρόνο εγώ χωρίς εκκλησιασμό,χωρίς να μεταλάβω χωρίς αντίδωρο". 

Λόγια της μάνας μου-ο μεγάλος της καημός αφορμή να της αφιερώσω

 τον υπέροχο πίνακα του ΘΕΟΔΩΡΟΥ  ΡΑΛΛΗ  με τίτλο "Αντίδωρο".

 Σπουδαίος  Ελληνας ζωγράφος (1852-1909) με ατελιέ

  στο Παρίσι και στο Κάιρο.(σ.π)

χαρακιώτικο μοιρολόι...

 

1932 ... φθινόπωρο  ήτανε - στο φευγιό της μάνας μου για τους ουρανούς.

 Την μάνα μου την λέγανε Χρυσούλα και ήταν κόρη του παπαλέξη από το Κυπαρίσσι. 

Εκείνη την μέρα εγώ 4 χρονών και ο αδελφός μου ο Γιώργος 2 χρονών παίζαμε στην

αυλή του φτωχικού μας σπιτιού  ενώ μέσα οι συγγενείς μοιρολογούσαν…. Και λέγανε 

Νοικοκυρά εκλείδωσε και πήρε τα κλειδιά της 

Μήτε στην πόρτα τάφησε μήτε στην γειτονιά της 

Μήτε στην στράτα τάριξε να τάβρουν τα παιδιά της…..

Στο χτίρι του ΄΄Σκούμπι''

 

Αρχές δεκαετίας 70 – καλοκαίρι.

 Στο χτίρι του σκούμπι –γειτονιά - κουτσομπολιό – γέλια . 

Πρωταγωνίστρια η λυγερόκορμη θια-Τασία νύφη νιατιώτισσα

παντρεμένη με τον Παναγιώτη τον Αμερικάνο.

 Δίπλα της με το παγούρι η κουμπάρα η θια-Θοδώρα νύφη

 γερακιώτισσα σύζυγος του κουμπάρου μπάρμπα-Γιωργάκη.

 Και οι δυό τους δεν ζουν πια –συγχωρεμένες νάναι …. 

Στην συνέχεια η Πετρούλα η συννυφάδα μου νύφη

 φεγκριώτισσα γυναίκα του Νίκου παιδιού του πεθερού μου

 του σπυροτσιβίλη, μόλις είχε έλθει από την Αυστραλία για διακοπές.

 Δίπλα η Ματαλιού γυναίκα του Μιχάλη του Μαλάτου.

 Παραδίπλα η αφεντιά μου χαμηλοβλεπούσα και μαυροφορούσα

 (πριν λίγα χρόνια είχα χάσει τον άντρα μου) 

κόντρα στα κλαρωτά των φιλενάδων μου. 

Σε πρώτο πλάνο η κόρη μου η Μαρία χαμογελαστή

 και η ανηψιά μου η Γιώτα της Πετρούλας (ίσα που φαίνεται)

 με το αλυσιδωτό βραχιολάκι και βέβαια ο παλιός φωνόγραφος

 της θια-Τασίας πάνω στο τραπέζι στο λιακό του σπιτιού μου.

και φωτογράφος ο γιος μου ο σπύρος -φοιτητής τότε.

 Εικόνες θύμησες παλιές που με κάνουν τα βράδια να μένω ξάγρυπνη.

γράφει η ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ  ΠΕΤΡΟΛΕΚΑ

Χαρακιώτικες μαντινάδες

ο Μπακαλούμης ο σοφός με την πολλή σοφία

 σηκώνεται κάθε πρωί και πάει στην εκκλησία

 ο Μήτρος ο κουμπάρος του τον βλέπει και του λέει

 ποια είναι η απολαβή σου…;;; 

που μου περνάς πρωί-πρωί με το λιγνό κορμί σου

 - εγώ στον Αγιο Θόδωρο κουμπάρε μου θα πάω

 θα ψέλνω τα ευαγγέλια και όλους τους αποστόλους

 να μας φυλάει ο θεός τους χαρακιώτες όλους.

Ηταν η πληρωμή !!!!

                                                 ΚΑΤΟΧΗ ΓΥΡΩ ΣΤΟ 1942 ........ 

 Η Σούλη του Καπουρνάρου – εγώ 15χρονη κοπέλα – η Διαμάντω του παναγιωφλή –

 τα κορίτσια του Φάντε και του σταμάτη του Ροβάτσου – η Γιωργάκαινα –από τον 

Χάρακα νύχτα ξεκινούσαμε με ένα φαναράκι για τον Δρίμισκο να μαζέψουμε ελιές.

 Ο Γιωργάκης κοιτώντας την Πούλια φώναζε ΄΄Πάρτε δρόμο ξημέρωσε΄΄ 

Στις γύρες του Σταυρού η μια πίσω από την άλλη με προσοχή και φόβο

 με οδηγό το φαναράκι κατεβαίναμε – προχωράγαμε στην χουνη τ’Αγιαννιού 

και φτάνοντας στα ΄΄τουφεκάκια΄΄ξημέρωνε.

 Αφήναμε τα φαναράκια σε μια ελιτσα κρεμασμένα και συνεχίζαμε για το Δρίμισκο.

 Μόλις φτάναμε αφήναμε τα ταγάρι με τις ελιές-τουλουμοτύρι και λιγοστό καρβέλι ,

ρίχναμε την σκάλα - το σακκούλι στην μέση κλαράκι- κλαράκι με τα χέρια τσάκα-τσάκα 

γεμίζαμε το σακκούλι και απο κεί στο τσουβάλι στη ρίζα της ελιάς μέχρι να γίνει ¨γομάρι¨.

 Το μεσημεράκι μικρό διάλειμα για φαί και μετά τα ίδια…. 

Μόλις πέφτανε τα απόσκια ανηφορίζαμε - στα ΄΄τουφεκάκια΄΄ νυχτώναμε 

παίρναμε η κάθε μια τα φαναράκι και μετά επιστροφή στο χωριό μας αφού

 διαβαίναμε όλες τις γύρες του Σταυρού. 

Στην διαδρομή γέλια φωνές πειράγματα παρ’ ολη την κούραση.

 Στο σπίτι έτοιμο το φαί από την μάνα μου την κυρα-Βικτωρία

 και ύστερα ¨ψόφια¨ στο κρεβάτι . 

 Την άλλη μέρα τα ίδια ξανά και ξανά εκτός κυριακής που ήταν μέρα 

για πλύσιμο – λούσιμο – ξεκούραση και κανένα κεράκι στους τρεις Ιεράρχες

 που λειτουργούσε ο παπα – Πέππας. 

Τώρα όλα έχουν αλλάξει ο δρίμισκος ρουμάνιασε οι ελιές έχουν σχεδόν

 εγκαταληφθεί όμως ακόμα θυμάμαι τις δύσκολες μέρες της κατοχής

 όταν καθόμαστε όλη η οικογένεια στο τραπέζι για φαί ο πατέρας μου

 ο κωτσιφιφλης μου ψιθύριζε ¨ στο δικό σου πιάτο ρίξε λίγο παραπάνω λαδάκι ¨ 

Ηταν η πληρωμή !!!!

Γράφει  η  ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ   ΠΕΤΡΟΛΕΚΑ